© 2019 by Cultuursnuiver. Proudly created with Wix.com

Hollandse Meesters in Utrecht en Amersfoort 

Hollandse Meesters. Waar ik meteen denk aan Rembrandt, Vermeer en misschien – als ik verder denk – Judith Leyster, kiezen Utrecht en Amersfoort dit jaar voor het voor het grote publiek onbekende Hollandse Meesters. In Amersfoort toont Kunsthal KAde het werk van Casper van Wittel en in Utrecht zijn in het Centraal Museum drie Utrechtse Caravaggisten te zien. Maar dat de schilders minder bekend zijn bij het grote publiek blijkt geen invloed te hebben: zowel in het Centraal Museum als in Kunsthal KAde zijn de tentoonstellingen kaskrakers. Zo trok in drie maanden de tentoonstelling Utrecht, Caravaggio en Europa 100.000 bezoekers. Ook MAESTRO VAN WITTEL – Hollandse meester van het Italiaanse stadsgezicht trekt volle zalen. Wat is er te en waarom zijn deze tentoonstellingen zo bijzonder?

 

In Utrecht, Caravaggio en Europa hangen schilderijen van drie Utrechtse schilders die naar Rome trekken om het werk van de beroemde Caravaggio te zien en er zelf door beïnvloed worden. Zij nemen als het ware Rome mee naar Utrecht. In Amersfoort is het net andersom: daar bracht Casper van Wittel het Hollandse vergezicht mee naar Rome.

De drie Utrechters, Gerard van Honthorst, Dirck van Baburen en Hendrick ter Brugghen gebruiken de techniek waar Caravaggio beroemd om is: zijn licht-donker contrast. Zij schilderen dezelfde thema’s als de meester, veelal Bijbelse voorstellingen. In de tentoonstelling hangen de werken naast elkaar, waardoor je mooi de verschillende invalshoeken van de schilders kan zien.

Maestro van Wittel toont de werken van de Amersfoortse kunstenaar (1653-1736) die rond 1673 naar Italië verhuisde en niet meer terug keerde. Hij legde bekende Italiaanse steden in de zeventiende en achttiende eeuw vast vol detail en beïnvloedde daarmee andere bekende Italiaanse kunstenaars. Kunsthal KAde stuurde de Rotterdamse fotograaf Hans Wilschut naar Italië om de hedendaagse versie van de schilderijen te maken. Het leuke is dat je daarmee de plekken driehonderd jaar later kan vergelijken. Bizar hoe sommige vergezichten zijn veranderd. Het fijne aan de schilderijen van Van Wittel is dat je je bijna in Italië waant.

Van Wittel's gezicht op de Tiber en de nieuwe versie van Van Wilschut 

Enorme hoeveelheid bruiklenen bij elkaar

Het is bijzonder dat voor beide tentoonstellingen zoveel bruiklenen van over de gehele wereld bij elkaar zijn gebracht. Voor Utrecht, Caravaggio en Europa zijn zeventig meesterwerken te zien, waarvan zestig bruiklenen, waaronder uit de collecties van de Vaticaanse musea, het Louvre in Parijs, Galleria degli Uffizi in Florence, The National Gallery of Art in Londen en The National Gallery of Art in Washington, maar ook uit kerken in Rome. Heel bijzonder is de bruikleen van de meester himself: De Graflegging van Christus van Caravaggio, dat bij hoge uitzondering uitgeleend werd door het Vaticaan. Ook de Medusa uit een Italiaanse privécollectie en de Mediterende Hiëronymus uit het Museum of Montserrat zijn werken van de hand van Caravaggio.

Ook bij Van Wittel komen de kunstwerken veelal niet uit Nederlandse collecties. In de tentoonstelling hangen ca. 45 schilderijen en 30 tekeningen uit Italiaanse, Engelse, Spaanse, Duitse en Franse collecties.

Vormgeving

In Utrecht voegt de vormgeving echt wat toe aan de prachtige werken. Er is gekozen voor drie kleuren die verlopen van beneden naar boven (beneden de kleur licht en bovenin heel donker). Zo ontstaat het effect dat de werken van onderen worden belicht, net zoals ze vroeger met kaarslicht.

Caravaggio en de vormgeving is goed te zien. 

Lievelingsschilderijen

Mijn persoonlijke voorkeur hadden de schilderijen van de Caravaggisten en dan vooral rondom de thema’s verleiding en gezelligheid. De koppelaarster van Honthorst en het Vrolijk Gezelschap van Ter Brugghen zijn favoriet vanwege de verborgen symboliek. Links zie je de oude ‘koppelaarster’ die een jonge vrouw (prostituee?) aan een man koppelt. In de schaduw zie je de toekomst al: ze zijn getrouwd. In het andere schilderij wordt ook een voorspelling gedaan. Het drinken en de gezelligheid van de man zal waarschijnlijk aflopen met een baby. Kijk maar naar de neus: de lijkt namelijk verdacht veel op die van de student.

 

#Emptymeets

Zowel in Amersfoort als in Utrecht mocht ik de tentoonstellingen in een leeg museum bekijken tijdens een zogenaamde Empty Meet. Dit werd mogelijk gemaakt door GreetingsfromUtrecht, City Marketing Utrecht en Amersfoort en Ralf Silvius en Caroline Schmitt.

Links Vrolijk Gezelschap en rechts De Koppelaarster